(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.165. అధ్యాయః 165
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి తత్వసృష్టిప్రతిపాదకరుద్రసనత్కుమారసంవాదానువాదః॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ।

పితామహేన కథితా దానధర్మాశ్రితాః కథాః।
మయా శ్రుతా ఋషీణాం తు సంనిధౌ కేశవస్య చ॥ 13-165-1(88017)
పునః కౌతూహలమభూత్తామేవాధ్యాత్మికీం ప్రతి।
కథాః కథయ రాజేంద్ర త్వదన్యః క ఉదాహరేత్॥ 13-165-2(88018)
ఏష యాదవదాయాదస్తథానుజ్ఞాతుమర్హతి।
జ్ఞాతే తు యస్మింజ్ఞాతవ్యం జ్ఞాతం భవతి భారత॥ 13-165-3(88019)
పశ్చాచ్ఛ్రోష్యామహే రాజ్ఞాం శ్రావ్యాంధర్మాన్పితామహ।
కౌతూహలమృషీణాం తు చ్ఛేతుమర్హసి సాంప్రతం॥ 13-165-4(88020)
భీష్మ ఉవాచ। 13-165-5x(7370)
అత ఊర్ధ్వం మహారాజ సాంఖ్యయోగోభయశాస్త్రాధి-
గతయాథాత్ంయదర్శనసంపన్నయోరాచార్యయోః సంవాదమనువ్యాఖ్యాస్యామః॥ 13-165-5(88021)
తద్యథా భగవంతం సనత్కుమారమాసీనమంగుష్ఠపర్వ-
మాత్రం మహతి విమానవరే యోజనసహస్రమండలే తరుణ-
భాస్కరప్రతీకాశే శయనీయే మహతి బద్ధాసనమను-
ధ్యాయంతమమృతమనావర్తకరమమూర్తమక్షయజమథోపది-
ష్టముపససర్ప భగవంతమాచార్యం భగవానాచార్యో రుద్రః॥ 13-165-6(88022)
తం ప్రోవాచ స్వాగతం మహేశ్వర బ్రహ్మసుత ఏతదాస-
నమాస్తాం భగవాన్॥ 13-165-7(88023)
ఇత్యుక్తే చాసీనో భగవాననంతరూపో రుద్రస్తం
ప్రోవాచ భగవానపి ధ్యానమావర్తయతి। ఇత్యుక్తే చాహ
భగవాన్సనత్కుమారస్తథేతి॥ 13-165-8(88024)
తథేత్యుక్తశ్చ ప్రోవాచ భగవాఞ్శంకరస్తదా।
పరావరజ్ఞం సర్వస్య త్రైలోక్యస్య మహామునిం॥ 13-165-9(88025)
కిం వా ధ్యానేన ద్రష్టవ్యం యద్భవాననుపశ్యతి।
యచ్చ ధ్యాత్వా న శోచంతి యతయస్తత్వదర్శినః॥ 13-165-10(88026)
కథయ త్వమిమం దేవం దేహినాం యతిసత్తమ।
యచ్చ తత్పురుషం శుద్ధమిత్యుక్తం యోగసాంఖ్యయోః॥ 13-165-11(88027)
కిమధ్యాత్మాధిభూతం చ తథా చాప్యధిదైవతం।
కాలసంఖ్యా చ కా దేవ ద్రష్టవ్యా తస్య బ్రహ్మణః॥ 13-165-12(88028)
సంఖ్యా సంఖ్యాదనస్యైవ యా ప్రోక్తా పరమర్షిభిః।
శాస్త్రదృష్టేన మార్గేణ యథావద్యతిసత్తమ॥ 13-165-13(88029)
యచ్చ తత్పురుషం శుద్ధం ప్రబుద్ధమజరం ధ్రువం।
బుధ్యమానాప్రబుద్ధాభ్యాం విద్యావేద్యం తథైవ చ॥ 13-165-14(88030)
విమోక్షం త్రివిధం చైవ బ్రూహి మోక్షవిదాంవర।
పరిసాంఖ్యం చ సాంఖ్యానాం ధ్యానం యోగేషు చార్థవత్॥ 13-165-15(88031)
ఏకత్వదర్శనం చైవ తథా నానాత్వదర్శనం।
అరిష్టాని చ తత్వేన తథైవోత్క్రమణాని చ॥ 13-165-16(88032)
దైవతాని చ సర్వాణి నిఖిలేనానుపూర్వశః।
యాన్యాశ్రితాని దేహేషు దేహినాం యతిసత్తమ।
సర్వమేతద్యథాతత్వమాఖ్యాహి మునిసత్తమ॥ 13-165-17(88033)
శ్రేష్ఠో భవాన్హి సర్వేషాం బ్రహ్మజ్ఞానామనిందితః।
చతుర్థస్త్వం త్రయాణాం తు యే గతాఃఇ పరమాం గతిం।
జ్ఞానేన చ ప్రాకృతేన నిర్ముక్తో మృత్యుబంధనాత్॥ 13-165-18(88034)
వయం తు వైకృతం మార్గమాశ్రితా వై క్షరం సదా।
పరముత్సృజ్య పంథానమమృతాక్షరమేవ తు॥ 13-165-19(88035)
న్యూనే పథి నిమగ్నాస్తు ఐశ్వర్యేఽష్టగుణే తథా।
మహిమానం ప్రగృహ్యేమం విచరామో యథాసుఖం॥ 13-165-20(88036)
న చైతత్సుఖమత్యంతం న్యూనమేతదనంతరం।
మూర్తిమత్పరమేతత్స్యాదిదమేవం సుసత్తమ॥ 13-165-21(88037)
పునః పునశ్చ పతనం మూర్తిమత్యుపదిశ్యతే।
న పునర్మృత్యుమిత్యన్యం నిర్ముక్తానాం తు మూర్తితః॥ 13-165-22(88038)
మృత్యుదోషాస్త్వనంతా వై ఉత్పద్యంతే కృతాత్మనాం।
మర్త్యేషు నాకపృష్ఠేషు నిరయేషు మహామునే॥ 13-165-23(88039)
తత్ర మంజంతి పురుషాః సుఖదుఃఖేన వేష్టితాః॥ 13-165-24(88040)
సుఖదుఃఖవ్యపేతం చ యదాహురమృతం పదం।
తదహం శ్రోతుమిచ్ఛామి యథావచ్ఛ్రుతిదర్శనాత్॥ 13-165-25(88041)
సనత్కుమార ఉవాచ। 13-165-26x(7371)
యదుక్తం భవతా వాక్యం తత్వసంజ్ఞేతి దేహినాం।
చతుర్వింశతిమేవాత్ర కేచిదాహుర్మనీషిణః॥ 13-165-26(88042)
కేచిదాహుస్త్రయోవింశం యథాశ్రుతినిదర్శనాత్।
వయం తు పంచవింశం వై తదధిష్ఠానసంజ్ఞితం।
తత్వం సమధిమన్యామః సర్వతంత్రప్రలాపనాత్॥ 13-165-27(88043)
అవ్యయశ్చైవ వై వ్యక్తావుభావపి పినాకధృక్।
సహ చైవ వినా చైవ తావన్యోన్యం ప్రతిష్ఠితౌ॥ 13-165-28(88044)
హిరణ్మయీం ప్రవిశ్యైష మూర్తిం మూర్తిమతాంవర।
చకార పురుషస్తాత వికారపురుషావుభౌ॥ 13-165-29(88045)
అవ్యక్తాదేక ఏవైష మహానాత్మా ప్రసూయతే।
అహంకారేణ లోకాంశ్చ వ్యాప్య చాహంకృతేన వై॥ 13-165-30(88046)
పినా సర్వం తదవ్యక్తాదభఫిమన్యస్వ శూలధృక్।
భూతసర్గమహంకారాత్తృతీయం విద్ధి వై క్రమాత్॥ 13-165-31(88047)
అహంకారాచ్చ భూతేషు చతుర్థం విద్ది వైకృతం।
అహంకారాచ్చ జాతాని యుగపద్విబుధేశ్వర॥ 13-165-32(88048)
సవిశేషాణి భూతాని పంచ ప్రాహుర్మనీషిణః।
చతుర్వింశాత్తు వై ప్రోక్తాత్పంచవింశోఽధితిష్ఠతి॥ 13-165-33(88049)
ఏతే సర్గా మయా ప్రోక్తాశ్చత్వారః ప్రాకృతాస్త్విహ।
అహంకారాచ్చ జాతాని యుగపద్విబుధేశ్వర॥ 13-165-34(88050)
అంకారాచ్చ భూతేషు వివిధార్థం వ్యజాయత।
ఇంద్రియైర్యుగపత్సర్వైః సో నిత్యశ్చ సమీక్షతే॥ 13-165-35(88051)
మరుత్త్వం సత్వసర్గశ్చ తుష్టిః సిద్ధిస్తథైవ చ।
వైకృతాని ప్రవక్ష్యామి శృణు తాని మహామతే॥ 13-165-36(88052)
ఏషా తత్వచతుర్వింశన్మయా శాస్త్రానుమానతః।
వర్ణితా తవ దేవేశ పంచవింశత్సమన్వితా॥ 13-165-37(88053)
పంచమోఽనుగ్రహశ్చైవ నవైతే ప్రాకృతైః సహ।
ఐంద్రేప్యహమధోప్యన్యన్మమాత్మని చ భాస్వరః॥ 13-165-38(88054)
యచ్చ దేహమయం కించిత్త్రిషు లోకేషు విద్యతే।
సర్వత్రైవాభిమంతవ్యం త్వయా త్రిపురసూదన॥ 13-165-39(88055)
అన్యథా యేఽనుపశ్యంతి తే న పశ్యంతి బ్రహ్మజ।
ఏతదవ్యక్తవిషయం పంచవింశసమన్వితం॥ 13-165-40(88056)
అనేన కారణేనైవ తత్వమాహుర్మనీషిణః।
వికారమాత్రమేతం తు తత్వమాచక్షతే పరం॥ 13-165-41(88057)
నిస్తత్వశ్చైష దేవేశ బోద్ధవ్యం తు న బుద్ధ్యతే।
యది బుద్ధ్యేత్పరం బుద్ధం బుద్ధ్యమానః సురర్షభః।
ప్రబుద్ధో హ్యభిమన్యేత యోయం నాహమితి ప్రభో॥ ॥ 13-165-42(88058)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి పంచషష్ట్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 165 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-165-1x ఏతదాదిపంచాధ్యాయా దాక్షిణాత్యకోశేష్వేవ దృశ్యంతే॥ 7-165-13 యథావద్వద సత్తమేతి ఙ.పాఠః॥ 7-165-36 మమ త్వం సత్త్వసర్గశ్చేతి ధ.పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.